FUNCTIONEEL ONTKOPPELEN

Ontkoppelingssystemen zijn al meer dan 35 jaar bekend bij de tegelzetter. Deze systemen worden vaak onder tegel- of natuursteenbekledingen toegepast; vooral als er sprake is van grootformaat tegels. Een ontkoppeling is een flexibele laag die tussen de ondergrond en de bekleding wordt
aangebracht. Op deze manier zijn ondergrond en tegels niet direct met elkaar verbonden, maar ontkoppeld. Tegenstrijdige bewegingen die bijvoorbeeld door lengteverandering onder invloed van warmte kunnen ontstaan, worden door een ontkoppeling vrijwel opgeheven. Met name worden
horizontale krachten (en soms ook verticale) opgevangen door de ontkoppeling en kunnen spanningsscheuren in de ondergrond en bekleding veelal worden voorkomen. Ontkoppelingen kunnen vast of los op de ondergrond worden aangebracht, afhankelijk van het toe te passen product. De nieuwe tegel- of natuursteenbekleding wordt dan met een speciale tegellijm verwerkt. Een ontkoppeling is zeker bij de combinatie van een kritische  ondergrond en een starre vloerbekleding zoals tegels en natuursteen zinvol. Trillingen en bewegingen in de ondergrond kunnen tot schade aan tegels en voegen leiden. En natuurlijk ook tot het loskomen van de tegellaag. In de afgelopen 35 jaar zijn er zeer veel ontkoppelingssystemen op de markt gekomen.

• Ontkoppelingen met vlies, (SCHÖNOX AB). Meestal in banen.
• Ontkoppelingen met vlies, voorzien van wapeningsweefsel of wapeningsvezels. Meestal in banen.
• Ontkoppelingen van weefsel, met afdichtende functie tegen vochtigheid en aan beide zijden voorzien van PE of PP-kunststoffolie. Meestal in banen.
• Ontkoppelingen van weefsel, met afdichtende functie tegen vochtigheid en éénzijdig voorzien van PE kunststoffolie met aan de onderzijde een viltlaag. Meestal in banen.
• Ontkoppelingen en contactgeluidisolatie-verbeterende platen (SCHÖNOX EDP) van met kunsthars gecoate textielvezels.
• Ontkoppelingen en contactgeluidisolatie-verbeterende platen van textielvezels met een rugzijde van rubbergranulaat.
• Ontkoppelingen en contactgeluidisolatie-verbeterende banen met een rugzijde van rubbergranulaat.
• Ontkoppelingen van flexibele, cementaire poederproducten of C2 S2 tegellijmen met ontkoppelende werking (SCHÖNOX Q12), eventueel voorzien van een wapeningsweefsel.
• Ontkoppelingen met polyurethaan afdichtingen en poederlijmen met ontkoppelende werking, eventueel voorzien van een wapeningsweefsel.
• Ontkoppeling met hardschuimplaten van geëxtrudeerd polystyrol.

Tot kritische ondergronden behoren bijvoorbeeld verse zand/cementdekvloeren waarbij droging envervorming nog niet volledig heeft plaatsgevonden als deze nog geen 28 dagen hebben kunnen drogen. Ook vormen jong beton van minder dan 3 maanden oud, ondergronden met verhoogd restvochtgehalte, gescheurde ondergronden, trilling gevoelige (houten) ondergronden, gietasfaltvloeren en te dunne ondergronden vaak een behoorlijke uitdaging. Bij scheurvorming is het daarom gewenst deze eerst met een geschikte hars (SCHÖNOX SGH) te verstevigen en te sluiten. Zelfs het allerbeste ontkoppelingssysteem kan schade aan de bekleding niet verhinderen als de ondergrond té slecht is!
Maar niet alleen bij kritische ondergronden kan ontkoppeling zinvol zijn. Ook bij droogbouw- of computervloeren kan een ontkoppeling (afhankelijk van de fabrikant) de oplossing zijn bij tegelbekleding met wisselende tegelformaten en/of voegpatronen. Soms komt het ook niet op het soort ondergrond aan, maar eerder op de omstandigheden ter plaatse. Is er bijvoorbeeld sprake van plaatselijke hoge zoninstraling in combinatie met een donkere tegelkleur (donkere oppervlaktes verwarmen sneller en hebben daardoor een uitzetting in de lengterichting tot gevolg) of is de belasting van de tegelvloer niet te hoog? En denk zeker ook aan de haken en ogen die een buitentoepassing tot gevolg kan hebben.

In elke constructie is wel sprake van beweging. Geringe bewegingen worden doorgaans door de schuiftreksterkte van de stabiele tegellijm gecompenseerd. Indien de ondergrond direct met de tegelbekleding verbonden is bouwt zich altijd enige van vorm spanning op die moeilijk op te vangen is en soms scheuren in de ondergrond en tegellaag kan veroorzaken. Zo is een tiende millimeter uitzetting van de ondergrond of tegellaag al voldoende om schade te kunnen veroorzaken. Een ontkoppeling kan deze krachten ruimschoots compenseren. Verder bieden zij voordelen zoals meer flexibiliteit bij het indelen van veldgroottes en dilatatievoegen, een toepassing van smallere voegen en het verminderen de schuiftreksterkte die op de tegellijm kan inwerken. Andere voordelen vormen een kortere werktijd,  contactgeluidisolatie-verbetering, warmte-isolatie en toepassing op verschillende ondergronden.

Bij de toepassing van deze systemen is een goede, nauwkeurige planning nodig. Is er bijvoorbeeld sprake van een reeds aanwezige vloerverwarming? Dan kan de dikte van een ontkoppeling de warmteopbrengst duidelijk  verminderen. Bij grootformaat tegels (zeker bij de zeer dunne soorten) moet de breukkracht van de tegel afgestemd zijn op de te verwachten belasting. Een tegel met een breukkracht van minimaal 1500N noodzakelijk! Ook bij een  verhoogd restvochtgehalte van de ondergrond kan een ontkoppeling uitkomst bieden en de krimp hiervan tot het minimum beperken. Natuurlijk wordt er ook bij een houten ondergrond voor een ontkoppelingen gekozen. Zorg wel voor een geventileerde plint! Voor een optimaal resultaat is het van belang om een C2 S2-tegellijm (SCHÖNOX Q12) toe te passen bij de verlijming tussen de ontkoppeling en de tegellaag.